Jupiter hakkında ilginç gerçekler

Jupiter hakkında ilginç gerçekler

Jüpiter ismini Roma mitolojisinde tanrıların kralı olan “Jüpiter” ‘den alır ve Güneş Sistemi’mizin en büyük gezegenidir. Büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluşan gezegen gaz devleri sınıfına girmektedir. Gaz devi terimi, kayalar veya diğer katı materyaller yerine, büyük bölümü gazlardan (veya kütleçekimi sebebiyle sıvılaşmış gaz) oluşan gezegenler için kullanılır. Yaygın kabul gören modellere göre, ortaya çıkmakta olan bir yıldızı çevreleyen ve içinde gezegenlerin oluştuğu gaz ve toz diskinin yıldıza yakın iç kısımlarında ağır metaller ve kayaçlar toplanırken, hafif gazlar ve buz parçacıkları diskin dış kısımlarında toplanıp Jüpiter, Satürn gibi gaz devi gezegenlerini meydana getirir.

Yani bu şu demek oluyor; zannedilenin aksine Jüpiter’de ayak basılabilecek katı halde bir  yüzey bulunmamaktadır. Şayet bir uzay aracına binip Jüpiter’e kadar gidebilseydiniz ve atmosferden içeri girmeyi başarabilseydiniz; ne yazık ki Jupiter’de iniş yapabileceğiniz katı bir yüzey bulamayacaktınız !

3 Aralık 1973 tarihinde, Jüpiter’e ulaşan Pioneer 10 ile çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Pioneer 10 Dünya’ya, Jüpiter’in bulutlarına ait gerçekten ilginç fotoğraflar göndermiştir. 1979 yılında Voyager araçları, Jüpiter’in, Dünya’dan görülemeyecek kadar ince, 3 tane halkası olduğunu bulmuştur. 1995 den 2003 yılına kadar Jüpiter’in yörüngesinde kalan Galileo uzay aracı, yakın plan fotoğraflar çekmiş ve atmosfere girerek bazı deney ve ölçümler yapmıştır.

jupiter-hakkinda-ilginc-gercekler-ilgincbirbilgi-1

Satürn ve halkaları üzerinde inceleme yapmak üzere yollanan Cassini uzay aracı, 2000-2001 yılları arasında Jüpiter üzerinde yakın incelemeler de bulunmuştur. Ayrıca teleskoplarla da gözlemler yapılmaktadır. Bu araştırmalar sonucunda, Jüpiter’in uydularının sayısının 63’den fazla olduğu belirlenmiştir. NASA tarafından 9 Ağustos 2011’de Jüpiter’e doğru gönderilen Juno uydusundan da çeşitli veriler beklenmektedir. 2016 yılında Jüpiter’e varacak Juno uydusunun çekeceği resimler, Hubble uzay teleskopundan çok daha kaliteli ve şimdiye kadar görülmemiş bir ayrıntıda olacak. Bu resimler NASA politikası çerçevesinde kamu ile paylaşılacak.

Biz gaz devi olan gezegeni bu denli görünür kılan en önemli etken, Jüpiter’in Güneş’ten aldığı enerjinin 2,3 katı kadarını dışarı yaymasıdır. Gezegen, Güneş’e olan uzaklığına göre hesaplanan 106 K’den (-167 °C) çok daha yüksek bir etkin sıcaklığa sahiptir ve 126 K (-147 °C) sıcaklığında bir kara cisim gibi ışır. Jüpiter’in kendi içinde yarattığı bu enerji fazlası, gezegenin yerçekiminin etkisi ile yavaşca kendisi üzerine çökerek küçülmesi sırasında dönüştürülen potansiyel enerji ile açıklanmaktadır. Bu olgu Kelvin-Helmholtz mekanizması olarak adlandırılır.

Eğer Jüpiter’in kütlesi biraz daha fazla olsaymış gerçekten de kendi yakıtını ateşleyebilecek nükleer güce sahip olabilirmiş. Aslında sahip olduğu iç ısısı tahmin edilenden daha fazladır ve bu kendi enerjisini ürettğinin kanıtıdır.

Dünya’ya 643 milyon km Güneş’e de 770 milyon km uzakta bulunan Jüpiter’in kendi etrafında bir tam turunu 9.9 saat, Güneş etrafında bir tam turu ise 11.8 yılda tamamlanır.

Kışın Jüpiter’in konumu Güneş’in tam zıttındadır ve kış geceleri boyunca gökyüzünde görünür konumdadır. Jüpiter o kadar uzak bir gezegen olmasına rağmen gökyüzünde tıpkı bir yıldız gibi büyük ve parlak görünür.

Güneş Sistemi’mizdeki tüm gezegenlerin toplam kütlesinin yüzde 77’si Jüpiter’e aittir. 88,748 mi. (142.796 km)  çapı ile Jüpiter Dünya’nın çapından tam 11 kat daha büyüktür. Dünya’yı minik bir bozuk para olarak düşünürsek, Jüpiter onun yanında yemek tabağı gibi kalırdı.

Jüpiter’de 89 % hidrojen , 11% helium var Güneş’te ise  78 % hidrojen ve 19.8 percent helium bulunuyor. (Güneş’in kalanı oldukça ağır metallarden oluşuyor ) Jüpiter’in yogunlugu sudan yanlızca 1,3 katı fazladır.


jupiter-hakkinda-ilginc-gercekler-ilgincbirbilgi-2

Jüpiter neden bir yıldız degildir ?

Jüpiter Güneş’ten aldığı enerjinin iki katı ısı enerjisi yayıyor , ama bu enerji 4,6 milyar yıl önce gezegenin doğumundan arta kalan iç rezervinden geliyor. Güneş ısı enerjisini nükler füzyon yolu ile elde ediyor. Güneş’in çekirdeği 16 milyon C (29 milyon F,) yani düşünün bu sıcaklıktaki bir toplu iğne başı 100 mil uzaklıktaki bir insanı öldürebilir.

Jupiter’in çekirdeği ise  yaklasık  33,000 C (54,000 F,) , yani Güneş’ten 500 kat daha soguk.

Eğer Jüpiter Güneş’e benziyorsa o zaman neden Güneş gibi parlamıyor ?

Aslında Jüpiter’in Güneş gibi yanmasını engelleyen faktör kütlesidir. Eğer Jüpiter şu anki kütlesinden 60 kat daha büyük olsaydı, kesinlikle bir yıldız olabilirdi !

Daha fazla kütleye sahip olması Jüpiter’i ebat olarak daha büyük yapmaz. Ama çekim gücü altında sıkışıp çökmesine neden olurdu böylece termo nükleer reaksiyonlar başlar ve Jüpiter 100,000 mil (161,000 km.) çapında parlak bir yıldız haline gelebilirdi.

Jüpiter, Dünya’dan çok farklı büyüleyici bir gezegen. Jüpiter’in derinliklerinde Dünya ebatında benzer demir ve silikattan oluşan bir çekirdegi var. Bu çekirdekteki basınç, Dünya atmosferindekinden 30,000 kez daha fazla. Eğer Dünya’da da aynı basınç olmuş olsaydı Dünya’mız çapının yarısı kadar küçülürdü ve demir oranı 3-4 kat artardı.

Jupiter’in çekirdegi 40,000 km kalınlıkta metalik hidrojenle kaplı ve hidrojenin bu formu Dünya’mızda bulunmuyor. Hidrojen, Jüpiter’deki yüksek basınç altında gaz formdan metale dönüşüyor. Tam tersi olarak da, ısı düştüğünde, hidrojen sıvıya dönüşüyor. Sıvı hidrojen, ısı ve basınç düşene kadar devam ediyor ve daha sonra gaz forma dünüşüyor ki bu noktada Jüpiter’in atmosferi başlıyor.

Neyse ki Jüpiter bir yıldız olmamış, olamamış. Olsaymış gezegenimizde evrim ne yönde gerçekleşirmiş o da ayrı bir araştırma konusu.

Önceki yazımız Tavla hakkında ilginç bilgiler vermektedir.

3D yazıcılar ve geliştirilmiş pek çok yeni cihaz sayesinde insanoğlu bazı şeyleri daha ufak yapmayı başardıkça ceplerimize daha fazla teknolojiyi

Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Yorum Yaz